Midyat Çavuşlu Köyü    Midyat Gelinkaya Köyü    Midyat Şenköy Köyü   Midyat Söğütlü Köyü    Midyat Yolbaşı Köyü

 Beldenİn tarİhİ

Beldemizin ismi ve ilk kuruluşu konusunda, değişik görüşler bulunmaktadır. Bazı kaynaklara göre Havralar  (Mabetler) Köyü bir başka kaynağa göre ise Beyazlar (Gelinler) köyü anlamında olduğu söylenmektedir. Keferhavar Türkçe'ye Gelinkaya' ya çevrilmiştir. Asur yazıtlarında. M.Ö.900'cü yüzyılda yerleşim yerinin mağaralar olduğunu gösteren Kuzeyinde Elet" ve batısında tarmal kalıntıları bunu kanıtlamaktadır. Bu kalıntıların Romalılar döneminde günümüze kadar mesire yeri olarak geldiği söylenmektedir.    

 1973 yılında Mardin İl Yıllığında bölgemizin tarihçesi hakkında şu bilgiler yer almaktadır: Orta Asya 'dan göçüp Anadolu ya gelen Eti Türkleri, Mezopotamya dediğimiz Dicle ve Fırat Nehirleri arasında yer alan ve verimli topraklara sahip olan bölgeye yerleşmişlerdir. ( M.Ö. 2000 Yıllarında ) bölgeden geçişleri sırasında burada büyük bir mağara şehri kurup hayvanlarını  barındırmışlardır.

Bölgeye gelip yerleşen Komuklar, asırlarca Asuri' lerle savaşmışlardır. Bu dönemlerde Asuri' lerin birkaç defa bölgeyi ele geçirdiği görülür. Ancak bu istilaları pek uzun sürmez ve her defasında çekilmek zorunda kalmışlardır. Nitekim Asur Hükümdarı Tığlatninip zamanında Komuklar tamamen bölgeye hakim olmuşlardır. M.Ö. 500-100 y y arasında bölge değişik kavimlerin istilasına uğramıştır. Mekadonyalılar,  Persler, Romalılar bu bölgede hüküm sürmüşlerdir.   

M.S. V. yy. kadar Hıristiyanlık bölgeye hakim olmuştur. VI.ncı asırdan sonra, İslamiyetin yayılışı ile birlikte Arap akınları başlamış ve 7 .yy. da Halit Bin Velit orduları bölgeyi fethetmişlerdir. Abbasiler döneminde bölgede imar ve kalkınma hareketleri görülmektedir. Beldemizle birlikte Midyat köylerinin ekserisi Harun El Raşit'in döneminde kurulur. Harun El Raşit'in oğlu Me'mun-un Türk-Arap Karışımı olarak kurduğu büyük bir ordu Cizre-Mardin eski patika yolu boyunca 100. Karakola yerleştirilir. Mahalmiler böylece doğar. Midyat ve çevresindeki köylere verilen "MAHALMİ adı buradan gelmektedir.  

Mahalmice konuşan bu köylerimizin sakinleri konusunda  başka görüşler de vardır. Bir  görüşe göre bunlar, Necet Çölünde yaşayan Cengaver ve savaşçı beni hilal kabilelerindendir. Büyük bir kısmını Orta Asyalı Türklerden olduğu da rivayet edilmektedir. Başka bilgilere göre 1495. Yılında Osmanlıların Endülüs'te, haçlı katliamından kurtarılanların bir kısmı Diyarbakır çevresine getirilip bu bölgeye dağıtılmıştır.

 Coğrafİ yapIsI 

Arazi yapısı genel olarak " Midyat Kalkeri" diye adlandırılan kayalık bir yapıya sahip olup bu kaya katmanının meydana getirdiği derin vadi ve tepeler şeklindedir. Yukarı Mezopotamya'nın dağlık kesiminde kurulan beldemizin Rakımı 950.Metre olup 100. Km2 alana sahiptir.

 Karasal bir iklime sahip olan Belde'de yazlar kurak ve sıcak, kışlar soğuk ve yağışlı geçmektedir. Ancak son yıllarda baraj göllerinin etkisiyle yöre iklimi karakteristik özelliklerini tam olarak yansıtmamaktadır. Bitki Örtüsü maki türü ve meşeliklerdir.

Bölgede dağ ve araziler ormansız ve çıplaktır 50 yıl öncesine kadar bu dağların ormanlık olduğu palamut ve meşe köklerinden anlaşılmaktadır.

 İdari Yapı durumu

Midyat ilçesinin en önemli beldelerinden biri olan Gelinkaya Beldemiz de 1994 yılında Belediye teşkilatı kurulmuş olup burada beş memur ve 10 geçici işçi bulunmaktadır. Beldemizde üç mahalle vardır.

 sosyal durumu

 Beldemizde sosyal hayat adından da anlaşılacağı gibi yöremizdeki bir çok yerleşim birimine örnek olmuştur. Beldemiz bir çok yerden farklı olarak sosyal bir yaşantı örneği sergilemiştir. Tarih boyunca dostluk ve kardeşlik ortamında yaşayan çeşitli Kültürlere sahip aşiretler ahenk ve uyumu günümüzde de sürdürmektedir.Öteden beri ayırım yapmaksızın birbirlerine kız alıp vermiş ve bütün belde halkı birbirleriyle akraba olmuştur. Bölgemizde sıkça yaşanan kan davaları beldemizde yaşanmamıştır. Eskiden beri devam etmekte olan imece usulü  sorunlarını ortadan kaldırmışlardır.

SAĞLIK durumu 

 Beldemizde bir adet sağlık ocağı mevcut olup Sağlık ocağında bir doktor, bir ebe ve bir hizmetli ile beldemize sağlık hizmeti verilmektedir.

 Nüfus durumu

 2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre beldemizin nüfusu 6476. olarak tespit edilmiştir. Bu nüfusun iki katı kadar da değişik illere göç etmişlerdir.

 eğİtİm durumu  

 Beldemizde 1930'lu yıllarda iki derslikli ilkokul binası yapılmıştır. İlk defa 1980 yılında beldemizde orta dersi bina yetersizliğinden bir evde verilmiştir.1992 yılında okulumuza iki katlı bir bina kazandırılmıştır ve sekiz yıllık kesintisiz  öğretim başlamıştır. 2000 yılında ek olarak ana sınıfı açılmıştır. Okulumuzun 15 öğretmen, bir hizmetli ve 512 öğrencisi vardır. Okuma yazma oranı % 75'tir.

 kültür durumu

Beldemiz, mimari kültür olarak bir açık hava müzesi niteliğindedir. Bölgemizde yaşayan çeşitli kültürlere (Müslümanlar, Süryaniler ve Yezidiler) ait mimari yansımayı beldemizde de görebiliriz. Beldemiz taş işleme konusunda değerli ustalar yetiştirilmiştir. Bu ustaların eserleri dimdik ayakta durmaktadır. Son yıllarda maalesef  bu ustaların yerini tutacak kimse yetişmemiştir.

 ekonomİk durum 

Beldemizde; tarım, hayvancılık, taşımacılık, ticaret ve küçük el sanatları işletmeciliğine dayanmaktadır.

Tarım ve tarımsal çalışmalarda sulama imkanı olmadığı için  kuru tarım esasları çerçevesinde yapılmaktadır. Ayrıca arazinin dağlık ve engebeli oluşu da işlenebilir arazileri irili ufaklı havzalara serpişmesine sebep olmuştur.. Mevcut arazilerin çoğu engebeli olduğundan büyük bir bölümü insan ve hayvan gücü ile işletilmekte olup tarımsal mekanizasyon kullanımı çok azdır.

Başta gelen tarım ürünler buğday, arpa, mercimek, acur (Midyat Bölgesine has bir salatalık çeşidi olan acur tamamen susuz şartlarda yetişmekte olup özellikle turşusu meşhurdur), kavun, karpuz gibi mevsimlik tarım ürünlerinin yanında bağcılık beldenin önemli tarımsal faaliyetlerdendir. Son yıllarda yeni çalışmalarla kiraz yetiştiriciliği teşvik edilmeye çalışılmış örnek kiraz ve fıstık bahçeleri kurulmuştur.

Belde de hayvancılık, büyük oranda geleneksel metotlarla sürdürülmekte olup suni tohumlama ve ırk ıslah çalışmaları devam etmektedir.

 Ulaştırma ve Alt YAPI durumu

Beldemizin Mardin ile Midyat Karayolunun güney yönünde üçüncü kilometresinde  bulunmaktadır. Beldemizin % 40 altyapı kanalizasyonu yapılmış geri kalan bölümün bitirilmesine çalışılmaktadır. Beldemizde su problemi yoktur. İletişim ve elektrik sorunu bulunmamaktadır.